‘Zincir marketlerin tarım mamüllerinde alıcı güçleri sınırlandırılsın’ önerisi

dunyadan

Aktif Üye
‘Zincir marketlerin tarım mamüllerinde alıcı güçleri sınırlandırılsın’ önerisi
– Rekabet Kurumu, tarım mamüllerinde fiyat istikrarının sağlanması için zincir marketlerin alıcı güçlerinin sonlandırılması ve Ticaret Bakanlığı nezdinde haksız ticaret uygulamalarına yönelik önlemlerin hayata geçirilmesi teklifinde bulundu.

Kurumun, tarım eserleri alanında yürütülen bölüm incelemesi kapsamında hazırladığı “Yaş Zerzevat ve Meyve Bölüm İncelemesi Raporu” tamamlandı.

AA muhabirinin rapordan yaptığı derlemeye nazaran, yaş zerzevat ve meyveler, hayli sayıda el değiştirerek, toplayıcı, simsar, kurulcu, tüccar üzere ortacılar yoluyla tüketiciye ulaştırılıyor. Yaş meyve ve sebzede üretici örgütlenmesinin arzulanan seviyede olmaması, pazarlama kanalının uzamasına ve tüketicinin ödediği paradan üreticinin eline geçen ölçünün düşmesine yol açıyor.

En son eser meblağlarında yaşanan fiyat artışı yahut düşüşü daha sonraki yıl üretimini de direkt etkilerken, üretim eksikliği yahut fazlalığı ortaya çıkıyor. Bu durum, ziraî eser fiyatlarındaki istikrarsızlığın en kıymetli niçinlerinden birini oluşturuyor.

Ziraî eserler, iklim, hava şartları, kuraklık, hastalık, coğrafya üzere faktörlere bağlı olması niçiniyle de etkileniyor. Yaş meyve ve sebzelerin çabuk bozulabilir eserler olmaları, depolama imkanlarının yetersiz, raf ömürlerinin kısa olması da fiyat hareketliliğine niye oluyor. Türkiye’de bu mamüllerin pazarlanması özel bölüm tarafınca yapılırken, üreticiden tüketiciye olan pazarlama kanalında ekseriyetle komiteci, tüccar ve perakendeciler nazaranv alıyor.

Ziraî üretim gerçekleştiren oyuncular kıymetli oranda rekabet ederken, bu oyuncular muhtaçlıkları olan girdileri sıklıkla “oligopol” piyasalardan sağlıyor. Kelam konusu sorunun üreticiler üstündeki etkisinin hafifçeletilmesi gerekiyor. Bu imkanın sağlanamadığı durumda ise tarım sanayisinin karlılıktan uzaklaşması ve üretim ölçüsünün azalması ve ötürüsıyla eser meblağlarının artması bekleniyor.

– “Ülke çapında merkez birliği oluşturulsun” önerisi

Küçük çiftçiler, mamüllerini satarken sıklıkla aracı tüccar ya da komitecilerle karşı karşıya kalıyor. Bu elden ele geçişler kararında eserin fiyatı artıyor ve bu yüksek fiyat tüketici talebinin düşmesine niye oluyor.

Üretici ile tüketici içinde rol oynayan aracıları ortadan kaldırma ve aracıların elde ettiği karı en aza indirme konusunda tarım satış kooperatiflerinin kıymetli bir rolü bulunuyor.

Raporda, bağımsız olarak faaliyet gösteren bir tarım satış kooperatifinin, mahallî aracılarla rekabet edebilmesine, kimi aracıları ortadan kaldırabilmesine ve ortaklarına kimi teknik avantajlar sağlayabilmesine rağmen kimi mamüllerin imalatını ya da ihracatını elinde bulunduran büyük tüccar ve sanayicilerle rekabet etmesi için bölge çapında birlikler ve ülke çapında bir merkez birliği oluşturmaları önerildi.

– “Alıcı gücün berbata kullanılması önlenmeli”

Kelam konusu raporda zincir marketlerin hisseleri da ele alındı. Buna bakılırsa, sadece 4 teşebbüs pazarın yarısından fazlasına hakim durumda. Pazardaki en büyük 10 oyuncuya bakıldığında ise bu sayı yüzde 63 düzeylerine ulaşıyor. Sayılar, organize perakende pazarı içerisinde ağırlaşma oranlarının yıllar prestijiyle önemli oranda arttığını gösteriyor.

Perakende kesiminde süpermarketlerin hissesinin artıyor olması mamüllerin üretildiği, paketlendiği ve tedarik edildiği pazarı da şekillendirmeye başladı. Bu ağırlaşmanın neticelerindan biri de bu yapıların tedarik zincirindeki alıcı gücünün artışı olarak ortaya çıktı. Satışların peşin, ödemelerin uzun vadeye yayılması zincir marketlere kıymetli bir fon kaynağı yaratıyor.

Ziraî üreticilerin, zincirin öteki aktörleri karşısında müzakerelerinde epeyce az pazarlık gücüne sahip olduğu belirtilen raporda, tedarik zincirindeki başka aktörlerin güçlerinin sonlandırılması durumunda, çiftçilerin gelirlerinin artırılması, arz güvenliği ve tüketici fiyatlarının makul düzeylere gelmesi, maksatlara birlikte ulaşılabilmesinin mümkün hale geleceği tabir edildi.


Perakendecilerin gücü, tedarikçiler üstündeki tesirlerinin yanı sıra tüketici tercihlerinin azalması, daha yüksek fiyatlar ve inovasyon üstündeki sonuçları ile tüketiciyi de etkiliyor. Perakendeciler pazarda sahip oldukları güç niçiniyle tüketici talebini, tüketicilerin neyi, nasıl ve nerede satın aldıklarını şekillendiriyor.

Süpermarketlerin perakende düzeyindeki pazar gücü ve tedarik düzeyinde sahip oldukları alıcı gücü birbirini güçlendiriyor. Pazar gücü arttıkça perakendeci daha uygun şartlarda alım yapabilir ve daha düşük fiyatlarla bu eserler tüketiciye sunulabilir. Bu durum da pazar gücünün artmasına niye oluyor.

Raporda, süratli tüketim malları perakendeciliği alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin gerek pazar hisseleri gerekse alıcı güçleri kıymetli ölçüde arttığından alıcı gücünün berbata kullanılmasını önlemek hedefiyle düzenlemeler yapılması gerektiği bildirildi.

– “Tarımsal girdilerde yerli üretim sağlanmalı”

Raporda, tarım piyasalarında hem arz güvenliği tıpkı vakitte fiyat istikrarı açısından alınması gereken tedbirlere ait tekliflere de yer verildi.

Buna nazaran, Türkiye’de ziraî üretim, en değerli girdi kalemleri olan akaryakıt, gübre, tohum ve ilaçta ithalata ve ötürüsı ile döviz kuruna bağımlı olunması niçiniyle pek maliyetli. Bu niçinle kısa periyotta kelam konusu girdilerin sübvanse edilmesi, uzun periyotta ise bu alanlarda olabildiğince yerli üretimin sağlanması hem fiyatlar tıpkı vakitte arz güvenliği için ehemmiyet taşıyor.

Kâfi üretimin sağlanması için ihracat ve ithalat siyasetleri da dahil olmak üzere, “üretim planlaması” yapılması, bunun için Tarım ve Orman Bakanlığı nezdinde komite oluşturulması, destekleme siyasetleri, üretim planlaması kapsamında bir daha ele alınması rapordaki tavsiyeler içinde yer aldı.

Tedarik zincirinin uzunluğunun kısaltılması için aracıların (tüccar, komiteciler, nakliyeciler, depolama) üstlendikleri işlevlerin üretici birlikleri vasıtası ile yerine getirilmesi, bu çerçevede üretici birliklerinin bir daha yapılandırılması, Tarım ve Orman ile Ticaret bakanlıkları önderliğinde kurul oluşturulması gerektiği açıklandı.

Raporda, çiftçilerin gelirlerinin artırılmasına yönelik takviye sistemlerinin artırılması, ziraî takviyeler ekim öncesi açıklanması ve bunun uzun periyotlu olması, mecburî fiyat bildirimleri yanında üretim, kapasite, stok, ticaret üzere piyasa datalarına çiftçilerin ulaşması için piyasa şeffaflığının artırılmasına yönelik düzeneklerin hayata geçirilmesi önerildi.

İstenmeyen üretim ölçüsü dalgalanmasının önüne geçmek için tarım dalında çiftçilerin üretim tercihlerini şekillendirmeleri için şimdiki ekim bilgilerinin olabildiğince şeffaf biçimde paylaşılması rapordaki tavsiyeler içinde yer aldı.

Ziraî üretimin devamlılığın sağlanabilmesini için risk idaresi kapsamında ziraî sigortaların yaygınlaştırılması ve müdafaanın artırılması gerektiği belirtilen raporda, tarımın finansmanı için yeni düzenekler geliştirilmesi ve finansman maliyetlerinin aşağıya çekilmesinin kıymetine işaret edildi.

Raporda, zincir marketlerin alıcı güçlerinin sonlandırılması için Ticaret Bakanlığı nezdinde haksız ticaret uygulamalarına yönelik önlemlerin hayata geçirilmesi ve bu uygulamaların sıkı bir biçimde denetlenmesi gerektiği de kaydedildi.

Haber Sitelerinden Alıntı Yapılmıştır.