Emre
Yeni Üye
PSİKOLOJİ • KİŞİSEL GELİŞİM • FORUM
Pozitif Psikolojinin Öncüleri Kimlerdir? Mutluluğun Bilimsel Peşindeki İlginç İsimler
Şimdi dürüst olalım: Hepimiz mutlu olmak istiyoruz ama pazartesi sabahı alarm çaldığında içimizdeki mutluluk uzmanı genellikle telefonun erteleme tuşuna basıyor. Kahvemiz soğumuş, yapılacaklar listemiz uzamış, bir de sosyal medyada herkes hayatının en güzel tatilindeymiş gibi fotoğraf paylaşıyor! Böyle bir ortamda pozitif psikolojiyi keşfetmek insana iyi geliyor. Fakat bu alanın bize söylediği şey, sürekli gülümsememiz, bütün sorunlarımızı görmezden gelmemiz veya aynaya bakıp günde on kez kendimize harika olduğumuzu söylememiz değil.
Asıl mesele şu: İnsanların yalnızca sorunlarla nasıl başa çıktığını değil, hangi koşullarda geliştiğini, güçlendiğini ve anlamlı bir hayat kurduğunu da bilimsel olarak incelemek.
Peki, mutluluğu bilimsel bir araştırma konusu hâline getiren isimler kimler? Martin Seligman, Mihaly Csikszentmihalyi, Christopher Peterson, Abraham Maslow ve William James bu hikâyenin önemli kahramanları arasında yer alıyor. Barbara Fredrickson, Ed Diener ve C. Rick Snyder gibi araştırmacılar da pozitif psikolojinin farklı yönlerinin gelişmesine önemli katkılar sundu. Amerikan Psikoloji Derneği+2
Gelin, bu isimleri yalnızca kitaplarda geçen akademisyenler olarak değil, günlük hayatımıza farklı pencereler açan düşünürler olarak tanıyalım.
1. Martin Seligman: Mutluluğu Bilimsel Olarak Araştırmaya Çağıran İsim
Master of Applied Positive Psychology’s Martin Seligman ranks #1 in Academic Influence’s top influential psychologists today | Penn LPS
Favorilere ekle
Pozitif psikoloji denildiğinde akla gelen ilk isimlerden biri Martin Seligman'dır. Amerikalı psikolog Seligman, özellikle öğrenilmiş çaresizlik, iyimserlik, psikolojik dayanıklılık ve insanın güçlü yönleri üzerine yaptığı çalışmalarla tanınır.
1998 yılında Amerikan Psikoloji Derneği'nin başkanlığını üstlendiğinde pozitif psikolojinin bilimsel bir araştırma alanı olarak gelişmesini destekledi. Mihaly Csikszentmihalyi ile birlikte 2000 yılında yayımladığı Positive Psychology: An Introduction başlıklı makale, modern pozitif psikoloji hareketinin temel metinlerinden biri kabul edilir. Positive Psychology Center+1
Seligman'ın yaklaşımındaki temel fikir oldukça düşündürücü: Psikoloji, insanların depresyon, kaygı ve diğer psikolojik sorunlarını anlamaya çalışırken insan yaşamının olumlu taraflarını da aynı ciddiyetle incelemelidir.
Bir örnek düşünelim.
İki çalışan da önemli bir sunumda hata yapıyor. Birincisi, “Ben bu işi beceremiyorum, zaten hiçbir zaman iyi olamayacağım,” diyerek kendisini tamamen başarısız ilan ediyor. İkincisi ise “Bu sunum kötü geçti. Hazırlık yöntemimi değiştirmem ve daha fazla prova yapmam gerekiyor,” diye düşünüyor.
İkinci kişinin yaklaşımı sihirli bir mutluluk formülü değil. Ancak hatayı değişmez bir kişilik özelliği olarak görmek yerine, öğrenme fırsatı olarak değerlendirmek daha yapıcı bir yol açabilir.
Seligman'ın öğrenilmiş çaresizlik ve iyimserlik üzerine çalışmaları bu tür düşünme biçimlerini anlamamıza yardımcı olur.
Daha sonra geliştirdiği PERMA modeli ise iyi oluşu beş unsur üzerinden ele alır:
- P – Positive Emotion: Olumlu duygular yaşamak.
- E – Engagement: Bir etkinliğe kendini vererek katılmak.
- R – Relationships: Destekleyici ilişkiler kurmak.
- M – Meaning: Hayatta anlam ve amaç bulmak.
- A – Accomplishment: Hedeflere ulaşmak ve başarı hissi geliştirmek.
Burada önemli bir ayrıntı var: Mutluluk yalnızca gülmek veya keyifli vakit geçirmek değildir. İnsan bazen zor bir hedef için çalışırken, bir yakınına destek olurken ya da uzun zamandır ertelediği bir sorumluluğu yerine getirirken de iyi oluş hissini geliştirebilir.
Forum sorusu: Sizce insanı daha çok mutlu eden şey başarıya ulaşmak mı, yoksa yaptığı işin bir anlam taşıdığını hissetmek mi?
2. Mihaly Csikszentmihalyi: Zamanın Nasıl Geçtiğini Unutturan Akış Hâli
Mihaly Csikszentmihalyi | The Father of Flow
Favorilere ekle
Hiç sevdiğiniz bir işle uğraşırken saate bakmayı unuttunuz mu? Bir resim yaparken, kod yazarken, müzik çalarken, yemek hazırlarken veya bir araştırmaya dalmışken zamanın uçup gitmesi size de tanıdık geliyor mu?
İşte Mihaly Csikszentmihalyi'nin çalışmaları tam bu noktada devreye giriyor.
Macar asıllı Amerikalı psikolog Csikszentmihalyi, akış (flow) kavramıyla tanınır. Akış, kişinin bir etkinliğe yoğun biçimde odaklandığı, dikkatini yaptığı işe verdiği ve eylemin içinde kendini kaybetmiş gibi hissettiği deneyimi ifade eder. Bu kavram, pozitif psikolojinin önemli araştırma konularından biri hâline gelmiştir. Amerikan Psikoloji Derneği+1
Akış deneyimini yalnızca sanatçılar veya sporcular yaşayacak diye bir kural yok. Bir öğretmen dersini hazırlarken, bir marangoz ahşabı işlerken, bir yazılımcı karmaşık bir hatayı çözerken ya da bir bahçıvan bitkileriyle ilgilenirken benzer bir deneyim yaşayabilir.
Elbette her yoğun çalışma akış değildir. Bazen bilgisayar ekranına üç saat bakarız ve sonunda yalnızca gözlerimizin kuruduğunu fark ederiz. Bu, bilimsel açıdan akış deneyimi yaşadığımızı söylemek için yeterli değildir!
Akışın oluşmasında beceri düzeyiyle görevin zorluk derecesi arasındaki ilişki, açık hedefler ve geri bildirim gibi unsurlar önemlidir. Görev çok kolaysa sıkılabilir, becerilerimizi fazlasıyla aşıyorsa kaygılanabiliriz.
Örneğin yeni bir dil öğreniyorsanız, yalnızca en basit kelimeleri ezberlemek bir süre sonra sıkıcı gelebilir. Buna karşılık hiçbir şey anlamadığınız karmaşık metinlere girişmek de hevesinizi kırabilir. Seviyenize uygun bir hikâyeyi okuyup yavaş yavaş zorlaşan alıştırmalar çözmek, odaklanmayı ve gelişim hissini destekleyebilir.
Bu yaklaşımın güzel yanı, mutluluğu yalnızca dışarıdan gelen ödüllere bağlamamasıdır. Her zaman para, alkış veya takdir beklemek zorunda değiliz. Bazen yaptığımız işin kendisi tatmin edici olabilir.
Bir düşünün: En son ne zaman bir şeyle uğraşırken telefonunuzu kontrol etmeyi unuttunuz? O etkinliği hayatınızda daha fazla yer verecek şekilde düzenleyebilir misiniz?
3. Christopher Peterson: İyi Bir Hayatın Merkezinde Başka İnsanlar da Var
Other People Matter | Psychology Today
Favorilere ekle
Christopher Peterson, pozitif psikolojinin gelişmesinde önemli rol oynayan araştırmacılardan biridir. Martin Seligman ile birlikte insan karakterinin güçlü yönlerini sistematik biçimde inceleyen çalışmalar yürütmüştür.
İkisinin 2004 yılında yayımlanan Character Strengths and Virtues: A Handbook and Classification adlı eseri, karakter güçlerini ve erdemleri sınıflandırmaya yönelik kapsamlı bir çalışmadır. Kitapta 24 karakter gücü altı geniş başlık altında ele alınır: bilgelik, cesaret, insanlık, adalet, ölçülülük ve aşkınlık. Amerikan Psikoloji Derneği+1
Bu yaklaşım, insanları yalnızca eksiklikleri üzerinden değerlendirmemeyi önerir.
Bir insanın sabırlı olması, başkalarını anlamaya çalışması, merak duyması, zor zamanlarda cesaret göstermesi veya mizah yoluyla çevresine destek vermesi onun güçlü yönleri arasında bulunabilir.
Dikkat çekici nokta, karakter gücünün tek bir davranıştan ibaret olmamasıdır. Örneğin cesaret yalnızca tehlikeli bir durumun içine atılmak değildir. Hata yaptığını kabul etmek, gerektiğinde yardım istemek veya haksızlık karşısında sakin biçimde itiraz etmek de cesaret gerektirebilir.
Peterson'ın çalışmalarıyla ilişkilendirilen ve pozitif psikolojinin sık anılan düşüncelerinden biri de “Diğer insanlar önemlidir” fikridir.
Bu cümle basit görünse de günlük hayatımızda ciddi karşılığı var. Bir arkadaşımızın zor gününde yanında olmak, iş arkadaşımızın başarısını içtenlikle kutlamak veya ailemizde birinin anlatacaklarını hemen çözüm üretmeye çalışmadan dinlemek, ilişkilerimizi güçlendirebilir.
Diyelim ki bir arkadaşınız işini kaybetti. Ona ilk cümlede “Yeni bir iş bulursun, sorun yok,” demek istiyorsunuz. Niyetiniz iyi olabilir. Fakat arkadaşınız o anda gelecek planı değil, yaşadığı hayal kırıklığının anlaşılmasını istiyor olabilir.
Bazen en yararlı cümle şudur: “Bu durumun seni ne kadar zorladığını tahmin edebiliyorum. İstersen önce konuşalım, sonra birlikte seçeneklere bakarız.”
Pozitif Psikolojinin Öncüleri Kimlerdir? Mutluluğun Bilimsel Peşindeki İlginç İsimler
Şimdi dürüst olalım: Hepimiz mutlu olmak istiyoruz ama pazartesi sabahı alarm çaldığında içimizdeki mutluluk uzmanı genellikle telefonun erteleme tuşuna basıyor. Kahvemiz soğumuş, yapılacaklar listemiz uzamış, bir de sosyal medyada herkes hayatının en güzel tatilindeymiş gibi fotoğraf paylaşıyor! Böyle bir ortamda pozitif psikolojiyi keşfetmek insana iyi geliyor. Fakat bu alanın bize söylediği şey, sürekli gülümsememiz, bütün sorunlarımızı görmezden gelmemiz veya aynaya bakıp günde on kez kendimize harika olduğumuzu söylememiz değil.
Asıl mesele şu: İnsanların yalnızca sorunlarla nasıl başa çıktığını değil, hangi koşullarda geliştiğini, güçlendiğini ve anlamlı bir hayat kurduğunu da bilimsel olarak incelemek.
Peki, mutluluğu bilimsel bir araştırma konusu hâline getiren isimler kimler? Martin Seligman, Mihaly Csikszentmihalyi, Christopher Peterson, Abraham Maslow ve William James bu hikâyenin önemli kahramanları arasında yer alıyor. Barbara Fredrickson, Ed Diener ve C. Rick Snyder gibi araştırmacılar da pozitif psikolojinin farklı yönlerinin gelişmesine önemli katkılar sundu. Amerikan Psikoloji Derneği+2
Gelin, bu isimleri yalnızca kitaplarda geçen akademisyenler olarak değil, günlük hayatımıza farklı pencereler açan düşünürler olarak tanıyalım.
1. Martin Seligman: Mutluluğu Bilimsel Olarak Araştırmaya Çağıran İsim
Master of Applied Positive Psychology’s Martin Seligman ranks #1 in Academic Influence’s top influential psychologists today | Penn LPS
Favorilere ekle
Pozitif psikoloji denildiğinde akla gelen ilk isimlerden biri Martin Seligman'dır. Amerikalı psikolog Seligman, özellikle öğrenilmiş çaresizlik, iyimserlik, psikolojik dayanıklılık ve insanın güçlü yönleri üzerine yaptığı çalışmalarla tanınır.
1998 yılında Amerikan Psikoloji Derneği'nin başkanlığını üstlendiğinde pozitif psikolojinin bilimsel bir araştırma alanı olarak gelişmesini destekledi. Mihaly Csikszentmihalyi ile birlikte 2000 yılında yayımladığı Positive Psychology: An Introduction başlıklı makale, modern pozitif psikoloji hareketinin temel metinlerinden biri kabul edilir. Positive Psychology Center+1
Seligman'ın yaklaşımındaki temel fikir oldukça düşündürücü: Psikoloji, insanların depresyon, kaygı ve diğer psikolojik sorunlarını anlamaya çalışırken insan yaşamının olumlu taraflarını da aynı ciddiyetle incelemelidir.
Bir örnek düşünelim.
İki çalışan da önemli bir sunumda hata yapıyor. Birincisi, “Ben bu işi beceremiyorum, zaten hiçbir zaman iyi olamayacağım,” diyerek kendisini tamamen başarısız ilan ediyor. İkincisi ise “Bu sunum kötü geçti. Hazırlık yöntemimi değiştirmem ve daha fazla prova yapmam gerekiyor,” diye düşünüyor.
İkinci kişinin yaklaşımı sihirli bir mutluluk formülü değil. Ancak hatayı değişmez bir kişilik özelliği olarak görmek yerine, öğrenme fırsatı olarak değerlendirmek daha yapıcı bir yol açabilir.
Seligman'ın öğrenilmiş çaresizlik ve iyimserlik üzerine çalışmaları bu tür düşünme biçimlerini anlamamıza yardımcı olur.
Daha sonra geliştirdiği PERMA modeli ise iyi oluşu beş unsur üzerinden ele alır:
- P – Positive Emotion: Olumlu duygular yaşamak.
- E – Engagement: Bir etkinliğe kendini vererek katılmak.
- R – Relationships: Destekleyici ilişkiler kurmak.
- M – Meaning: Hayatta anlam ve amaç bulmak.
- A – Accomplishment: Hedeflere ulaşmak ve başarı hissi geliştirmek.
Burada önemli bir ayrıntı var: Mutluluk yalnızca gülmek veya keyifli vakit geçirmek değildir. İnsan bazen zor bir hedef için çalışırken, bir yakınına destek olurken ya da uzun zamandır ertelediği bir sorumluluğu yerine getirirken de iyi oluş hissini geliştirebilir.
Forum sorusu: Sizce insanı daha çok mutlu eden şey başarıya ulaşmak mı, yoksa yaptığı işin bir anlam taşıdığını hissetmek mi?
2. Mihaly Csikszentmihalyi: Zamanın Nasıl Geçtiğini Unutturan Akış Hâli
Mihaly Csikszentmihalyi | The Father of Flow
Favorilere ekle
Hiç sevdiğiniz bir işle uğraşırken saate bakmayı unuttunuz mu? Bir resim yaparken, kod yazarken, müzik çalarken, yemek hazırlarken veya bir araştırmaya dalmışken zamanın uçup gitmesi size de tanıdık geliyor mu?
İşte Mihaly Csikszentmihalyi'nin çalışmaları tam bu noktada devreye giriyor.
Macar asıllı Amerikalı psikolog Csikszentmihalyi, akış (flow) kavramıyla tanınır. Akış, kişinin bir etkinliğe yoğun biçimde odaklandığı, dikkatini yaptığı işe verdiği ve eylemin içinde kendini kaybetmiş gibi hissettiği deneyimi ifade eder. Bu kavram, pozitif psikolojinin önemli araştırma konularından biri hâline gelmiştir. Amerikan Psikoloji Derneği+1
Akış deneyimini yalnızca sanatçılar veya sporcular yaşayacak diye bir kural yok. Bir öğretmen dersini hazırlarken, bir marangoz ahşabı işlerken, bir yazılımcı karmaşık bir hatayı çözerken ya da bir bahçıvan bitkileriyle ilgilenirken benzer bir deneyim yaşayabilir.
Elbette her yoğun çalışma akış değildir. Bazen bilgisayar ekranına üç saat bakarız ve sonunda yalnızca gözlerimizin kuruduğunu fark ederiz. Bu, bilimsel açıdan akış deneyimi yaşadığımızı söylemek için yeterli değildir!
Akışın oluşmasında beceri düzeyiyle görevin zorluk derecesi arasındaki ilişki, açık hedefler ve geri bildirim gibi unsurlar önemlidir. Görev çok kolaysa sıkılabilir, becerilerimizi fazlasıyla aşıyorsa kaygılanabiliriz.
Örneğin yeni bir dil öğreniyorsanız, yalnızca en basit kelimeleri ezberlemek bir süre sonra sıkıcı gelebilir. Buna karşılık hiçbir şey anlamadığınız karmaşık metinlere girişmek de hevesinizi kırabilir. Seviyenize uygun bir hikâyeyi okuyup yavaş yavaş zorlaşan alıştırmalar çözmek, odaklanmayı ve gelişim hissini destekleyebilir.
Bu yaklaşımın güzel yanı, mutluluğu yalnızca dışarıdan gelen ödüllere bağlamamasıdır. Her zaman para, alkış veya takdir beklemek zorunda değiliz. Bazen yaptığımız işin kendisi tatmin edici olabilir.
Bir düşünün: En son ne zaman bir şeyle uğraşırken telefonunuzu kontrol etmeyi unuttunuz? O etkinliği hayatınızda daha fazla yer verecek şekilde düzenleyebilir misiniz?
3. Christopher Peterson: İyi Bir Hayatın Merkezinde Başka İnsanlar da Var
Other People Matter | Psychology Today
Favorilere ekle
Christopher Peterson, pozitif psikolojinin gelişmesinde önemli rol oynayan araştırmacılardan biridir. Martin Seligman ile birlikte insan karakterinin güçlü yönlerini sistematik biçimde inceleyen çalışmalar yürütmüştür.
İkisinin 2004 yılında yayımlanan Character Strengths and Virtues: A Handbook and Classification adlı eseri, karakter güçlerini ve erdemleri sınıflandırmaya yönelik kapsamlı bir çalışmadır. Kitapta 24 karakter gücü altı geniş başlık altında ele alınır: bilgelik, cesaret, insanlık, adalet, ölçülülük ve aşkınlık. Amerikan Psikoloji Derneği+1
Bu yaklaşım, insanları yalnızca eksiklikleri üzerinden değerlendirmemeyi önerir.
Bir insanın sabırlı olması, başkalarını anlamaya çalışması, merak duyması, zor zamanlarda cesaret göstermesi veya mizah yoluyla çevresine destek vermesi onun güçlü yönleri arasında bulunabilir.
Dikkat çekici nokta, karakter gücünün tek bir davranıştan ibaret olmamasıdır. Örneğin cesaret yalnızca tehlikeli bir durumun içine atılmak değildir. Hata yaptığını kabul etmek, gerektiğinde yardım istemek veya haksızlık karşısında sakin biçimde itiraz etmek de cesaret gerektirebilir.
Peterson'ın çalışmalarıyla ilişkilendirilen ve pozitif psikolojinin sık anılan düşüncelerinden biri de “Diğer insanlar önemlidir” fikridir.
Bu cümle basit görünse de günlük hayatımızda ciddi karşılığı var. Bir arkadaşımızın zor gününde yanında olmak, iş arkadaşımızın başarısını içtenlikle kutlamak veya ailemizde birinin anlatacaklarını hemen çözüm üretmeye çalışmadan dinlemek, ilişkilerimizi güçlendirebilir.
Diyelim ki bir arkadaşınız işini kaybetti. Ona ilk cümlede “Yeni bir iş bulursun, sorun yok,” demek istiyorsunuz. Niyetiniz iyi olabilir. Fakat arkadaşınız o anda gelecek planı değil, yaşadığı hayal kırıklığının anlaşılmasını istiyor olabilir.
Bazen en yararlı cümle şudur: “Bu durumun seni ne kadar zorladığını tahmin edebiliyorum. İstersen önce konuşalım, sonra birlikte seçeneklere bakarız.”